Hứa Đình.

Tóm tắt vụ án

Tại TP Quảng Châu (tỉnh Quảng Đông), vào tối ngày 21-4-2006, Hứa Đình 24 tuổi đến máy rút tiền ATM rút 100 nhân dân tệ (220.000 đồng VN) trong tiền lương. Máy nhả ra 1.000 nhân dân tệ (2,2 triệu đồng VN) trong khi số dư tài khoản chỉ bị trừ một nhân dân tệ (2.200 đồng VN).

Hứa Đình ngạc nhiên thử rút tiền tiếp nhiều lần nữa, máy vẫn nhả tiền ra giống như vậy. Hứa Đình về kể lại cho bạn là Quách An Sơn. Sơn bắt chước làm theo.

Tổng cộng Hứa Đình đã rút 171 lần được 175.000 nhân dân tệ (385 triệu đồng VN) còn Quách An Sơn rút 18.000 nhân dân tệ (39,6 triệu đồng). Sau đó, hai người bỏ trốn.

Bảy tháng sau, Quách An Sơn ra đầu thú, giao nộp toàn bộ tiền lấy được. Tòa án khu Thiên Hà nhận định hành vi của Quách An Sơn cấu thành tội trộm cắp nhưng bị cáo đã ra đầu thú và chủ động giao nộp tiền nên tòa tuyên án một năm tù và nộp phạt 1.000 nhân dân tệ.

Hứa Đình bị bắt vào tháng 5-2007. Toàn bộ tiền vì đầu tư thua lỗ đã mất hết. Trong phiên tòa xét xử hồi tháng 11-2007, tòa nhận định Hứa Đình chiếm dụng tiền ngân hàng có mục đích, có tổ chức với khoản tiền đặc biệt lớn nên kết án tù chung thân, tước đoạt quyền lợi chính trị suốt đời và tịch thu toàn bộ tài sản.

Hứa Đình cho rằng phán quyết của tòa quá nặng nên kháng án lên tòa án cao cấp tỉnh Quảng Đông. Hiện tòa vẫn chưa quyết định thời gian xét xử phúc thẩm.

Ngân hàng có lỗi không?

Sau khi báo chí đưa tin, vụ án Hứa Đình đã trở thành tâm điểm dư luận.

Ngày 23-12-2007, Học viện Luật thuộc Đại học Quản lý công nghệ Hoa Nam đã tổ chức một buổi hội thảo với chủ đề Máy móc sai sót, trách nhiệm pháp luật của người rút tiền. Cộng đồng trên mạng Internet cũng sôi nổi bàn tán. Nói chung, đa số ý kiến các chuyên gia cũng như ý kiến trên mạng đều cho rằng tòa tuyên án quá nặng tay vì những lý do sau:

- Hứa Đình không cố ý phạm tội. Nếu máy ATM không trục trặc, Hứa Đình muốn phạm pháp cũng không được, do đó ngân hàng phải có trách nhiệm. Vậy tại sao tòa bỏ qua sai sót của ngân hàng?

- Hứa Đình phá hỏng máy ATM để trộm tiền thì mới gọi là “có tình tiết đặc biệt nghiêm trọng”. Tiền tự động từ máy rơi ra, tại sao tòa khép Hứa Đình vào tình tiết này?

- Qua bản án của tòa, có thể hiểu máy ATM có thể gây nguy hiểm cho người. Nếu máy ATM có nguy hiểm, tại sao ngân hàng vẫn sử dụng máy?

- Nếu rút tiền đúng lúc máy có sai sót, người rút tiền bất cẩn không hay biết thì liệu với số tiền rút thừa có bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không?

Một số người còn so sánh bản án của Hứa Đình với các vụ án tham nhũng tại địa phương như nguyên chánh án tòa án tỉnh Quảng Đông Mạch Sùng Giai nhận hối lộ đến 1,06 triệu nhân dân tệ (2,33 tỷ đồng VN) chỉ bị phạt 15 năm tù, nguyên Phó Chánh án tòa án TP Quảng Châu Tiêu Bình nhận hối lộ chỉ hơn Hứa Đình chút đỉnh chỉ bị kết án ba năm tù.

Có trộm tiền ngân hàng?

Tòa án nhận định hành vi của Hứa Đình cấu thành tội trộm tiền ngân hàng. Ông Chung Vấn Đông (chủ nhiệm Ban Pháp luật hình sự Hiệp hội Luật sư TP Quảng Châu) đồng tình với bản án này: “Theo luật, tiền trộm cắp 30.000-100.0000 nhân dân tệ thuộc loại số lượng đặc biệt lớn. Vì vậy, hành vi của Hứa Đình đã cấu thành tội trộm tiền của cơ quan tiền tệ, theo luật phải bị kết án tù chung thân hoặc tử hình”.

Giáo sư Trương Dân An (Học viện Pháp luật thuộc Đại học Trung Sơn) lại có ý kiến ngược lại. Theo giáo sư, Hứa Đình không cố ý phạm tội mà do máy ATM trục trặc đã xúi giục lòng tham con người, số tiền liên quan trong vụ án không nhiều so với các vụ án tham nhũng, vì vậy chỉ có thể quy hành vi của Hứa Đình vào tội chiếm đoạt tài sản.

Giáo sư Từ Tùng Lâm (Phó Viện trưởng Học viện Pháp luật Đại học Công nghệ Hoa Nam) cho rằng tội trộm cắp phải là lấy trộm, lấy cắp một cách bí mật, còn Hứa Đình công khai dùng thẻ rút tiền để lấy tiền, vì vậy không thể quy tội.

Giáo sư nhận xét nếu máy ATM thuộc về cơ cấu tiền tệ thì ngân hàng phải quản lý có hiệu quả, nếu không không thể thuộc cơ cấu tiền tệ. Nếu còn có tranh luận máy ATM có phải là cơ cấu tiền tệ hay không thì theo lý luận cơ bản của pháp luật, phải giải thích theo hướng có lợi cho bị cáo. Giáo sư cho rằng trong vụ án Hứa Đình, chỉ cần thông qua tố tụng dân sự, thu hồi lại khoản tiền được lợi bất chính là được.

Theo giáo sư Hạ Vệ Phương (Học viện Pháp luật Đại học Bắc Kinh), tội trộm cắp trong vụ án Hứa Đình không giống với tội trộm cắp và tội chiếm đoạt tài sản trong ý nghĩa truyền thống, vì vậy có nhiều điều cần phải bàn.

Bộ luật Hình sự của Trung Quốc được ban hành từ năm 1996, khi đó máy ATM chưa xuất hiện nhiều. Hứa Đình không dùng vũ lực phá hoại hệ thống bảo vệ của ngân hàng và cũng không gây thương vong cho nhân viên ngân hàng. Máy ATM không phải là cơ cấu tiền tệ theo chế định pháp luật. Vậy tòa buộc tội Hứa Đình có đúng không?