Hoa Kỳ: Luật tự động miễn trừ tính hợp pháp của các bằng chứng - Rắc rối trong trình tự xét xử
1:7' 2/8/2008
Bằng chứng từ việc đặt camera theo dõi trái phép cũng không co giá trị pháp lý tại Hoa Kỳ
Một ngày mùa thu năm 2004, Bradley Harrison đang lái xe trên đất Canada thì bị một nhóm cảnh sát yêu cầu dừng lại. Anh ta đã bị bắt ngay sau đó cùng với khoảng 35 kg cocain trong cốp xe. Khoảng một năm rưỡi sau, trong phiên tòa xét xử vụ án này, thật bất ngờ là các quan tòa lại thẳng thừng bác bỏ tất cả những tang chứng, bằng chứng rõ ràng như vậy với tuyên bố: Việc cảnh sát dừng xe của Harrison là hợp pháp nhưng việc khám xét cốp xe của anh ta là một hành vi trái luật bởi phía cảnh sát không có lệnh khám xét và vì thế những bằng chứng đó không được coi là hợp lệ.

Khỏi phải nói Harrison đã vui mừng đến thế nào bởi lẽ trong các quy định của hệ thống pháp lý Hoa Kỳ, tất cả những bằng chứng thu được từ những hành động trái phép (không có lệnh khám xét là một ví dụ) sẽ không được chấp nhận tại bất kỳ một phiên tòa nào. Với những quan điểm như thế, ai cũng nghĩ là một tên tội phạm buôn ma túy "cỡ bự" sẽ lại lọt lưới bởi chính sự chặt chẽ của luật pháp nhưng rồi các quan tòa của Canada lại không có cùng quan điểm đó với các đồng sự trên đất Mỹ. Trong cả 2 phiên tòa sơ thẩm và phúc thẩm, phía tòa án đã cho phép những tang chứng đó trở thành bằng chứng chống lại Harrison và kết luận anh ta đã phạm tội vận chuyển trái phép chất ma túy với bản án... 5 năm tù giam. Tuy nhiên, chính sự dị biệt này khiến cho vụ án của Harrison chưa dừng lại ở đó và sau 5 năm vụ án này lại được lôi ra với một phiên tòa nữa tại tòa án tối cao. Hồi tháng 2 vừa qua, trong phiên phúc thẩm các quan tòa tại Ontario (Canada) đã tuyên bố: "Nếu dựa vào những hành vi vượt thẩm quyền của các cảnh sát để bác bỏ tang vật 35 kg cocain với giá trị hàng triệu USD trên thị trường chợ đen sẽ chỉ khiến cho thêm nhiều người đau khổ và chất chồng thêm những gánh nặng lên vai các nhà chức trách mà thôi".

Cho đến nay, Hoa Kỳ vẫn là quốc gia duy nhất trên thế giới áp dụng luật "tự động miễn trừ tính hợp pháp của các bằng chứng" nếu chúng được thu thập một cách trái luật hay vượt quá thẩm quyền. Luật Hoa Kỳ cũng đã khẳng định một cách rất rõ ràng rằng: bất kể hành vi sai phạm của các lực lượng bảo vệ pháp luật là nghiêm trọng hay không, bất kể đó là bằng chứng quan trọng hay không quan trọng và bất kể đó là một vụ án nghiêm trọng hay không thì những bằng chứng đó cũng sẽ không được chấp thuận dưới bất kỳ lý do nào và ở bất kỳ cấp tòa án nào. ông Craig Bradley - một chuyên gia về luật hình sự của trường đại học Indiana (Hoa Kỳ) thừa nhận: "ở nước ngoài người ta sẽ không làm như chúng tôi. Tại tòa án, người ta sẽ xem xét mức độ nghiêm trọng trong hành vi của các cảnh sát và xem xét "giá trị pháp lý" của các bằng chứng đó để quyết định có chấp thuận hay không các bằng chứng đó trong vụ án".

Nhưng ngay tại nước Mỹ, đã bắt đầu nảy sinh một số ý kiến cho rằng cần phải xem xét lại điều luật này. Ngày 7.10 tới đây, các quan tòa Hoa Kỳ sẽ có dịp để tranh luận với nhau nên không tiếp tục sử dụng điều luật "tự động bác bỏ bằng chứng" thông  qua phiên tòa xét xử Bennie Dean Herring. Bị cáo này đã bị cảnh sát bắt vì ban đầu người ta nhầm anh ta với một tên tội phạm đang bị truy nã khẩn cấp nhưng tình cờ sau đó cảnh sát cũng phát hiện anh ta đang mang trên người một khẩu súng không có giấy phép và một lượng ma túy tổng hợp tương đối lớn. Những cuộc tranh cãi xoay quanh vụ án này vẫn khiến cho không ít quan chức trong Bộ Tư pháp phải đau đầu. Người thì cho rằng vẫn cần phải truy tố Bennie Dean Herring bởi đây chẳng qua là một trường hợp "đơm cá được tôm" nhưng đa số lại vẫn cho rằng bị cáo này cần phải được tha bổng bởi phía cảnh sát đã phạm phải sai lầm trước.

Đa số các quốc gia khác tuy không hoàn toàn bãi bỏ hình thức này nhưng họ vẫn đang tìm cách "cân bằng" giữa cái được và cái mất. Australia là một ví dụ khi tất cả sẽ được xem xét tại tòa án trên quan điểm bằng chứng đó là đúng hay không và nó có giá trị thế nào đối với phiên tòa. Hồi năm 2000, tòa án nhân quyền châu âu cũng đã thẳng thừng bác bỏ việc miễn xem xét các bằng chứng "không hợp lệ". Họ tuyên bố rằng sử dụng những bằng chứng kiểu như vậy để kết tội một tên buôn ma túy vào đất Anh sẽ chẳng làm cho phiên tòa của họ "kém công bằng và khách quan" đi chút nào.

Đã có những giải pháp được cho là "dĩ hoà vi quý" được đưa ra cho các tòa án Hoa Kỳ. Nếu tòa hình sự không chấp nhận những bằng chứng này thì nên chuyển nó sang cho tòa án dân sự xét xử bởi dù sao thì rõ ràng đó vẫn là những tang chứng cho thấy bị cáo là một kẻ phạm pháp và như thế những công sức của lực lượng bảo vệ pháp luật sẽ không bị "đổ sông, đổ bể" vì chính sự chặt chẽ của pháp luật.

Theo Legal Weekly

Các tin tiếp
Hai câu chuyện lạ    (5/8/2008)
Các tin trước