Trong 6 tháng đầu năm 2007, ngành thi hành án (THA) TPHCM mới chỉ giải quyết được 15.101 việc. Như vậy so với 72.230 việc ngành thụ lý thì vẫn còn đến 58.129 việc phải thi hành. Số lượng án tồn đã chất chồng nhiều năm qua, ngành THA cũng đã nỗ lực giải quyết nhưng hầu như vẫn bó tay. Các bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật chuyển sang cơ quan THA để chờ thi hành giống như nước vào vùng trũng, “vào” nhiều mà “ra”rất ít.
Nghịch lý chuyện người - việc
Một trong những nguyên nhân chính khiến số việc phải THA ngày càng nhiều là thiếu nhân sự. Ngành THA TP hiện có 146 chấp hành viên (CHV), để giải quyết 72.230 việc thì tính ra bình quân mỗi CHV phải thụ lý 502 việc; trong khi số lượng hồ sơ mỗi CHV có thể giải quyết mỗi năm – theo xác định của Cục THA Dân sự – chỉ là từ 80 đến 100! Ông Nguyễn Văn Lực, Quyền Trưởng THA Dân sự TPHCM, nêu ra một nghịch lý: Theo lẽ thường, muốn không bị tồn đọng án thì cứ 1 thẩm phán xét xử phải có 3, 4 CHV để thi hành bản án; đằng này thực tế ở cấp TP thì 3, 4 thẩm phán xét xử nhưng chỉ có 1 CHV thi hành (TAND TPHCM có 80 – 90 thẩm phán, còn THA Dân sự TPHCM chỉ có 19 CHV), dẫn đến việc phải giải quyết quá nhiều.
Ông Lực thừa nhận do công việc quá tải như vậy nên lãnh đạo cũng như CHV cơ quan THA không có thời gian nghiên cứu, cập nhật pháp luật từ đó dễ dẫn đến sai sót trong công tác.
Việc nhiều – người ít, nhưng việc tuyển dụng người vào cơ quan THA rất khó khăn vì tính chất công việc phức tạp, nguy hiểm đến tính mạng, sức khỏe trong khi chế độ đãi ngộ chưa tương xứng. Những năm gần đây, chưa bao giờ ngành THA dân sự TP tuyển dụng đủ chỉ tiêu biên chế.
Nhiều giải pháp đã được thực hiện như tiếp thị công tác THA ở các cơ sở đào tạo luật, hỗ trợ cho mỗi công chức 400.000 đồng/tháng, tuyển dụng công chức vào cơ quan THA không yêu cầu phải có hộ khẩu TPHCM, đề nghị các cơ sở đào tạo luật ở phía Bắc giới thiệu những sinh viên chưa có việc làm vào làm việc tại cơ quan THA của TPHCM… Thế nhưng toàn ngành vẫn còn thiếu 54 biên chế.
Quy định bất cập, rườm rà
“Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại… chưa chắc nên hòn núi cao” – có CHV đã ví von như vậy khi nói về sự phối hợp giữa các bên trong một số công đoạn liên quan đến công tác THA.
Chẳng hạn, theo quy định, việc kê biên tài sản THA có gắn liền với quyền sử dụng đất ở thì phải thành lập hội đồng kê biên gồm các thành viên là cán bộ, chuyên viên từ các sở, ngành chức năng. Tuy nhiên, chỉ cần một thành viên vắng mặt do bận việc là bước kê biên tạm hoãn. Buổi sau, nếu thành viên khác vắng mặt thì lại tiếp tục hoãn, cho đến khi có mặt đầy đủ các thành viên thì mới giải quyết xong.
Tương tự, việc định giá tài sản THA cũng phải thành lập hội đồng, nhưng không phải lúc nào các sở, ngành cũng có thể cử người của mình tham gia ngay được. Thế là đành phải chờ đợi. Chưa hết, việc bán đấu giá tài sản THA cũng phải trải qua nhiều trình tự, thủ tục rườm rà theo luật định. Và khi hoàn tất các công đoạn này thì vụ việc đã bị “ngâm” trong một thời gian rất dài, góp phần làm cho số án bị tồn đọng tăng cao.
Bên cạnh đó, sự bất cập trong một số văn bản pháp luật về THA cũng khiến cho việc THA gặp khó khăn. Cụ thể, Thông tư liên tịch số 02/2005/TTLT ngày 17-6-2005 của TAND tối cao, VKSND tối cao, Bộ Tư pháp, Bộ Công an, Bộ Tài chính về miễn, giảm THA có một số nội dung không còn phù hợp với thực tế nhưng chưa được sửa đổi, bổ sung kịp thời dù ngành THA đã kiến nghị.
Còn Thông tư liên tịch 43/2006/TTLT-BTC-BTP của Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp hướng dẫn việc thu, nộp, quản lý, sử dụng phí THA vừa mới ban hành vào ngày 19-5-2006 cũng đã phát hiện những nội dung không phù hợp… Những vụ việc có dính đến các quy định này đều phải “đứng” lại, chờ được hướng dẫn.
Án chuyển đôn đốc thi hành - không hiệu quả
Tại TPHCM, việc chuyển giao án có giá trị không quá 500.000 đồng cho UBND cấp xã trực tiếp đôn đốc thi hành hoàn toàn không có hiệu quả. Trong số 7.121 việc đã chuyển giao – trị giá hơn 3 tỷ đồng thì UBND cấp xã mới chỉ đôn đốc thi hành xong 1.002 việc – trị giá gần 500 triệu đồng (đạt tỷ lệ 14% về việc và 16% về giá trị).
Cơ quan THA đã mất nhiều thời gian để thực hiện các thủ tục nhiêu khê phục vụ cho công tác chuyển giao như photocopy hồ sơ, vào sổ sách, chuyển hồ sơ xuống UBND cấp xã… nhưng tính trung bình thì mỗi phường – xã – thị trấn chỉ đôn đốc thi hành được hơn 0,5 việc/tháng.
Trong buổi làm việc mới đây với Ban Pháp chế HĐND TPHCM Quyền Trưởng THA Dân sự TP Nguyễn Văn Lực cho biết: “Thời gian tới, cơ quan THA sẽ không chuyển giao các loại việc này về cấp xã nữa mà sẽ trực tiếp tổ chức thi hành như trước đây. Khi đó, hy vọng số lượng án tồn sẽ giảm vì CHV có thể tự làm mà không cần mất thời gian chuyển tới chuyển lui như bây giờ”.
Theo Báo Diễn đàn doanh nghiệp