Có một số khó khăn, vướng mắc về giấy xác nhận nhà ở và thời gian đăng ký tạm trú ở Hà Nội theo luật định. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất hiện nay là UBND phường, xã không xác nhận tình trạng nhà ở, nên công an không thể làm thủ tục nhập hộ khẩu cho các cá nhân và hộ gia đình đã sinh sống nhiều năm nay ở Hà Nội.

9 giờ sáng, chúng tôi có mặt tại trụ sở tiếp công dân đến làm thủ tục đăng ký hộ khẩu ở Công an quận Long Biên. Thời tiết oi ả  nóng bức, khiến mọi người rất dễ nóng nảy, nếu những yêu cầu chính đáng về giấy tờ hộ khẩu không được tiếp nhận.

Mặc dù các cán bộ làm việc ở đây đã niềm nở, nhẹ nhàng giải thích, nhưng chúng tôi chứng kiến anh Lương Hữu Bằng, ở 73/399 phường Ngọc Lâm vẫn bực mình: "Thật vô trách nhiệm! Tại sao lại cứ đùn đẩy trách nhiệm cho nhau. Công an thì đẩy cho phường, về UBND phường lại bảo ra công an?".

Hỏi ra mới biết gia đình anh Bằng đã tạm trú ở Hà Nội được năm năm. Thế nhưng khi ra UBND phường Ngọc Lâm, nơi đây không chịu xác nhận tình trạng nhà ở cho anh. Dù ngôi nhà gia đình anh Bằng đang ở đã được anh trai của anh  làm giấy tờ thủ tục cho tặng.

Tương tự như vậy là trường hợp của chị Ðoàn Thị Nga, trú ở 22 ngõ 1, phường Ngọc Lâm, đã cư trú ở Hà Nội được bốn năm. Chị Nga được anh trai tặng ngôi nhà này, nhưng UBND phường cũng không xác nhận cho chị đây là nhà ở hợp pháp. Ðược biết cả hai trường hợp này UBND phường chỉ xác nhận nhà ở cho người anh trai của anh Bằng và chị Nga, dù họ đã viết giấy cho và tặng em ruột của mình?

Trường hợp của anh Nguyễn Văn Công, đang là công nhân viên quốc phòng cũng không được UBND phường Ngọc Thụy xác nhận giấy tờ nhà với lý do, anh Nguyễn Văn Công mua ngôi nhà này chỉ có giấy viết tay.

Hỏi chuyện Trung tá Nguyễn Văn Bằng, Ðội phó Ðội quản lý hành chính và trật tự xã hội Công an quận Long Biên về những trường hợp này, chúng tôi được anh cho biết: "Công an luôn tạo điều kiện cho tất cả các công dân nhập hộ khẩu về quận nếu họ có đủ thủ tục theo quy định. Vấn đề đặt ra là, các ngành cùng vào cuộc. Bởi trong Luật Cư trú đã quy định chỉ cần chủ hộ cho phép  các cá nhân và hộ gia đình có thể nhập nhờ hộ khẩu, nếu đủ thời gian cư trú ở Hà Nội một năm. Huống hồ các trường hợp này đã có nhà ở theo quy định của Luật Cư trú".

Như vậy, trường hợp của anh Lương Hữu Bằng, chị Ðoàn Thị  Nga, hay anh Nguyễn Văn Công không được UBND các phường Ngọc Lâm và Ngọc Thụy  xác nhận nhà ở là trái với những quy định của Luật Cư trú. Ðược biết, với những trường hợp mua nhà chỉ có giấy viết tay, nhưng nếu ngôi nhà này không vướng vào bốn yếu tố đã quy định và hiện đang ăn, ở ổn định thì UBND các phường, xã phải xác nhận nhà ở cho các công dân này.

Thực tế, ngày 27-6-2007 UBND thành phố  đã có Chỉ thị số 14, yêu cầu UBND xã, phường xác nhận tình trạng nhà (mua bán chuyển nhượng, chothuê, ở nhờ, mượn ) cho công dân, kể cả người tỉnh ngoài để phục vụ đăng ký cư trú.

Ðáng chú ý là gần đây nhất, ngày 9-7-2007, Phó Thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng, thay mặt Thủ tướng Chính phủ, ký công văn gửi các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc chính phủ, UBND, HÐND các tỉnh, thành phố trực thuộc T.Ư về việc tổ chức thực hiện Luật Cư trú yêu cầu  chỉ đạo UBND các  phường, xã phải thực hiện việc chứng thực các loại giấy tờ xác nhận chỗ ở hợp pháp cho công dân theo quy định tại Ðiều 5, Nghị định 107/2007/NÐ-CP. Thế mà ở Hà Nội tại một số phường vẫn đang diễn ra tình trạng "Phép vua thua lệ làng".

Theo Ðại tá Ðỗ Kim Tuyến, Phó Giám đốc Công an Hà Nội: "Ðể tạo điều kiện và tháo gỡ vướng mắc giúp công dân các tỉnh được đăng ký hộ khẩu tại Hà Nội theo Luật Cư trú, Ban Giám đốc Công an TP đã tăng cán bộ, chiến sĩ làm công tác tiếp nhận hồ sơ và làm thủ tục tại công an 14 quận, huyện. Ðối với những đơn vị nào có đông người đến làm thủ tục sẽ bố trí cán bộ, chiến sĩ làm cả thứ bảy, chủ nhật; thủ trưởng các đơn vị phải chấn chỉnh lễ tiết, tác phong của cán bộ tiếp dân theo đúng điều lệnh, đồng thời báo cáo ngay những vướng mắc để cơ quan chủ quản sớm có điều chỉnh, giúp các công dân có đủ điều kiện được nhập hộ khẩu theo luật".

Tại Công an quận Tây Hồ, Trung  tá Trần Lan Anh, cán bộ Ðội Quản lý hành chính và trật tự xã hội Công an quận thông báo với chúng tôi: Sáng thứ ba hằng tuần quy định là ngày họp giao ban của đội, nhưng quận vẫn cử hai cán bộ tiếp nhận hồ sơ của công dân đến làm thủ tục nhập hộ khẩu về Hà Nội theo Luật Cư trú .

Ðược hỏi về vướng mắc với người dân khi nhập hộ khẩu về Hà Nội, chị Lan Anh cho biết: Do Luật Cư trú đã ban hành, nhưng lại chưa có các biểu mẫu mới theo quy định của luật, nên cán bộ tiếp nhận hồ sơ mất rất nhiều thời gian trong việc hướng dẫn bà con khai đúng theo mẫu. Vướng mắc lớn nhất hiện nay với người dân nhập hộ khẩu về Hà Nội là giấy tờ nhà và giấy tạm trú đã ở Hà Nội. 

Theo Thượng tá Ngô Chí Cường, Phó Công an quận Tây Hồ: Có thể khẳng định, Luật Cư trú là bộ luật thông thoáng nhất về quyền tự do cư trú. Có hai điều kiện bắt buộc cần  gồm yếu tố nhà ở và yêu cầu đã tạm trú tối thiểu một năm là được nhập hộ khẩu. Về nhà ở chỉ cần chủ hộ đồng ý có thể nhập nhờ họ hàng bạn bè, hoặc nếu thuê nhà thì phải có xác nhận của UBND phường. Trường hợp nhà cho tặng phải có cam kết của chủ hộ.

Với nhà mua bán giấy viết tay cũng được nhập, miễn là nhà này không vướng vào bốn yếu tố:  Nằm trong diện tranh chấp, khiếu kiện; trong diện quy hoạch; không phải là đất lấn chiếm và đã ăn ở ổn định lâu nay.

Ở Công an quận Tây Hồ, nhằm tạo điều kiện cho các hộ gia đình và cá nhân được nhập hộ khẩu về Hà Nội, với những trường hợp đã sinh sống lâu năm nhưng chưa  đăng ký tạm trú, công an quận đã chỉ đạo cảnh sát khu vực ở các phường, là lực lượng trực tiếp quản lý nhân hộ khẩu, xác nhận cho các trường hợp đã tạm trú ăn ở lâu nay ở các phường, nhưng chưa ra công an phường  đăng ký tạm trú, đồng thời  yêu cầu nộp phạt 80 nghìn đồng theo quy định, để nhắc nhở mọi người chấp hành đúng pháp luật. Ðây cũng là căn cứ để xác nhận các hộ gia đình cá nhân đã sống tại Hà Nội được nhập hộ khẩu.

Tại phòng làm việc của Ðội Quản lý hành chính và trật tự xã hội Công an quận Hoàng Mai, có đặt một bàn và biển  chỉ dẫn: Ban chỉ huy hướng dẫn giải thích Luật Cư trú, do chính Trung tá đội trưởng Ðội Quản lý hành chính Nguyễn Văn Tâm trực tiếp giải thích những vướng mắc của công dân đến làm thủ tục nhập hộ khẩu về Hà Nội.

Trung tá Nguyễn Văn Tâm cho biết: Do Hoàng Mai là quận mới, có nhiều nhà chung cư và giá đất không đắt như ở các quận khác, nên công dân ở các tỉnh khác về mua nhiều. Từ 1-7,  Luật Cư trú có hiệu lực, mỗi buổi sáng có khoảng 30 đến 40 công dân đến tìm hiểu luật, cách khai hồ sơ và nộp hồ sơ xin nhập hộ khẩu, nếu không có người trực tiếp  hướng dẫn sẽ gây ùn tắc ở các bộ phận trực tiếp tiếp nhận hồ sơ.

20 ngày thực hiện Luật Cư trú, Công an quận Hoàng Mai đã tiếp  nhận gần 600 hồ sơ đủ thủ tục nhập hộ khẩu về Hà Nội và hướng dẫn khoảng 7.000 người đến hỏi về các thủ tục. Nhìn chung, vướng mắc chủ yếu vẫn là vấn đề xác nhận nhà ở và đăng ký tạm trú tại Hà Nội.

Theo chỉ đạo của công an quận, tinh thần là tạo điều kiện, tháo gỡ khó khăn giúp người dân tỉnh ngoài được nhập hộ khẩu về Hà Nội theo Luật Cư trú, nhưng phải đúng theo quy định của luật. Theo đó, chỉ huy công an 14 phường phải tổ chức tiếp dân hướng dẫn thủ tục ngay từ cơ sở, giảm tải cho công an quận. Cảnh sát khu vực khi xác minh các hộ nếu  đã đăng ký tạm trú nhưng không  sống tại đây, sẽ kiên quyết không cho nhập hộ khẩu.

Với những trường hợp thuê nhà, nhưng chỉ có hợp đồng miệng, hằng tháng trả tiền, thì công an quận hướng dẫn các công dân này về bàn với  chủ nhà làm hợp đồng có xác nhận của UBND phường. Tuy nhiên, tại Hoàng Mai có tới 80% công dân các tỉnh về mua đất, mua nhà, nhưng vì nhiều lý do có thể do thiếu hiểu biết, hoặc nhờ họ hàng, bạn bè đứng tên, thì cán bộ Ðội Quản lý hành chính sẽ hướng dẫn họ làm thủ tục cho, tặng, rồi ra UBND phường xác nhận về tình trạng nhà ở để được nhập hộ khẩu theo quy định.

Tới Hoàn Kiếm, là quận trung tâm của thủ đô chúng tôi thấy tâm đắc khi nghe Thượng tá Phạm Văn Thời, Phó trưởng Công an quận  giới thiệu Ðề án cải cách hành chính trong công tác đăng ký hộ khẩu. Ðể đề tài có tính thuyết phục, các anh đã làm một bài toán về: Hành trình của một công dân đi đăng ký hộ khẩu, theo quy định hiện nay sẽ phải đến cơ quan công an bảy lần, tính cả lượt đi và về là 14 lần (chưa kể nếu có vướng mắc).

Tổng cộng 14 lần đi và về sẽ tốn kém  tiền xăng, tiền gửi xe máy, và  quan trọng nhất là phải tốn rất nhiều thời gian dẫn đến mệt mỏi và ức chế về tinh thần, chưa kể đến vấn đề tăng lượng xe máy, xe ô-tô tham gia giao thông trên đường. Từ những trăn trở này, lãnh đạo Công an quận đã bàn và trực tiếp tham khảo ý kiến cán bộ trực tiếp làm công tác đăng ký hộ khẩu để hoàn chỉnh đề án và trình cấp trên.

Ðề án được Công an TP duyệt giảm được bốn bước (nhưng vẫn bảo đảm quy trình công tác), đỡ cho công dân bốn bước, gồm tám  lần vừa đi vừa về. Hiện đề án đang được nhân rộng thực hiện tại 14 quận, huyện trong thành phố, giúp cho việc thực hiện Luật Cư trú được nhanh chóng, thuận lợi và giảm phiền hà cho nhân dân.

Theo Báo Nhân dân